muhasebe

Vergi Hukuku

Hukuk basit anlamda toplum hayatını düzenleyen, uygulanması kamu gücüyle desteklenen sosyal kurallar bütünüdür. Vergi hukuku ise vergilerin sağlıklı tahsil edilmesinin kamu gücüyle desteklendiği sosyal kurallardır, şeklinde tanımlanabilir.

Vergi hukuku kendi arasında dörde ayrılmıştır. Vergi usul hukuku, verginin ortaya çıkması ile ilgili kuralları düzenler. Vergi ceza hukuku, verilecek vergi ceza ve oranlarını belirler. Vergi icra hukuku, ödenmesi gecikmiş vergi alacaklarının tahsiline ilişkin kuralları belirler. Uluslararası vergi hukukuysa ülkeler arasındaki vergi uygulamalarını düzenler.

Vergi Hukukunun Kaynakları:

Vergi hukukunun da diğer hukuk dallarında olduğu gibi kaynakları mevcuttur. Bunlar:

Asli Kaynaklar: Vergi matrah ve oranlarında, mükellefinde yada konusunda kısaca verginin temel unsurlarında değişiklik yapan,kurallar koyan kaynaklardır. Bu kaynaklar 6 tanedir:

- Anayasa: Diğer kaynaklar kesinlikle Anayasa’ya aykırı olamaz.Bu kaynaklar Anayasa’ya aykırı ise iptali mümkündür.(Uluslararası Vergi Anlaşmaları hariç)
- Yasa veya Kanunlar; soyut, genel, daimi ve uyulması zorunlu kurallardır. Anayasa gereğince “vergilerin kanuniliği” ilkesi sonucu yasalarımız vergi hukukunun en temel kaynağını oluşturur.Ülkemizde yasama yetkisi T.B.M.M’ndedir.Ve yasama organınca kanun çıkarılmaksızın vergi salınamaz.
- Bakanlar Kurulu Kararları: Yürütme organı tarafından çıkartılmaktadır. Genellikle memurların atanması ve idari işlerin yürütülmesi için çıkarılsalar da vergi hukuku sahasında da çıkarıldıklarını görmekteyiz.
- İçtihadı Birleştirme Kararları:Vergi ithilaflarının çözümünde Yargıtay ya da Danıştay’ın bir dairesinin vermiş olduğu kararlar ve ya iki ayrı dairenin ayrı ayrı kararları birbirine aykırı ise ,bu kararlar daha yüksek yargı organlarınca incelenerek tek bir karara bağlanır. Bu kararlara İçtihadı Birleştirme Kararları denir. İçtihadı Birleştirme Kararları, verginin aslını etkileyen,mükellef ve vergi dairesince uyulması zorunlu asli, kaynaklardandır.
- Kanun Hükmünde Kararnameler: Bakanlar Kurulu tarafından hazırlanarak, Cumhurbaşkanı ’nın onayıyla Resmi Gazete’de yayınlanmakla
yürürlüğe giren kararlardır.
- Uluslararası Vergi Anlaşmaları: Bu anlaşmaların genel amacı uluslararası çifte vergilendirmeyi önlemektir.

- Tali Kaynaklar: Verginin matrah veya oranlarını, ya da diğer temel unsurlarını değiştirmeyen, yeni kurallar koymayan, ancak var olan kuralları açıklayan, uygulamacılara yol gösteren kaynaklardır. Bu kaynaklar da 3 tanedir:

- Tüzükler: Kanunların nasıl uygulanacağını gösterirler. Anayasa’mıza göre tüzük çıkarmaya yetkili organ Bakanlar Kurulu’dur. Tüzükler Cumhurbaşkanının imzası ile yürürlüğe girerler. Tüzüklerin kanuna aykırı olup olmadıklarının anlaşılabilmesi için Danıştay’ın incelemesinden geçmeleri gerekir.
- Yönetmelikler: Yönetmelikler de tüzükler gibi genel, soyut ve kişisel olmayan kuralları içeren hukuki tasarruflardır.Yönetmelikler ya Bakanlar Kurulu ya da herhangi bir bakanlık tarafından çıkarılan, kanun ve tüzüklerin hükümlerini açıklayıcı kaynaklardır.Bunları tüzüklerden ayıran en önemli nokta, Danıştay’ın incelemesinden geçmemeleridir.
- Tebliğ ve İzahlar: Vergi memurlarının aydınlatılması amacıyla Maliye Bakanlığı’nca çıkartılırlar.Tebliğler ne vergi mükelleflerini ne de o konuda bir ithilaf çıktığında yargı organlarını bağlar.